အလောင်းမင်းတရားကြီးနှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတို့ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ် (၁၇၅၇)

p.1Treaty between Alaung-hpaya and the East India Company, 1757

p.1Signed at Ava, 28 July 1757

p.1Sealed with the royal signet, 28 July 1757 · printed in Dalrymple's Oriental Repertory, 1808

p.1Translated from SOAS Bulletin of Burma Research, Vol. 3, No. 1 (Spring 2005), ISSN 1479-8484, pp. 123–125

p.1Original: 1757_Treaty-Alaungpaya-and-the-East-India-Company.pdf, 3 pp.

p.1ဤစာတမ်းသည် ဘာသာပြန်ဖြစ်သည်။ မူရင်းစာသားမဟုတ်ပါ။ ခေတ်သစ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မှတစ်ဆင့် ပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နေရာဒေသအမည်များကို ခေတ်သစ် မြန်မာအသုံးဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး မူရင်းစာလုံးပေါင်းကို လိုအပ်ရာတွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ထည့်သွင်းထားသည်။ မူရင်းစာသားအတွက် ORIG စာတမ်း သို့မဟုတ် PDF ကို ကြည့်ပါ။

p.1အလောင်းဘုရားနှင့် ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတို့အကြား ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်

p.1၁၇၅၇ ခုနှစ်

p.1**တစ်ဖက်တွင် ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဂရိတ်ဗြိတိန် (Great Britain)၊ ပြင်သစ် (France) နှင့် အိုင်ယာလန် (Inland [Ireland]) တို့၏ ဘုရင်ဖြစ်တော်မူသော အရှင်မင်းမြတ် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ချ် (George the Second) ၏ လက်အောက်ခံများဖြစ်ကြသည့် အရှေ့အင်ဒီ (East Indies) သို့ ကုန်သွယ်သော အင်္ဂလန် ကုန်သည်ကြီးများ၏ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီ (The Honourable The United Company of Merchants of England) နှင့်၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ၏ မဟာဘုရင်၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမြတ်ဆုံးသော ဘုရင် ဖြစ်တော်မူသော အလောင်းမင်းတရား (Allaum Praw) စသည် စသည် စသည် တို့အကြား ချုပ်ဆိုသော ချစ်ကြည်ရေးနှင့် မဟာမိတ်စာချုပ်။ အထက်ဖော်ပြပါ အဖွဲ့အစည်းနှစ်ရပ်တို့သည် တိုင်းနိုင်ငံတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုသည် ကုန်သွယ်ရေးမှ ဆင်းသက်လာသည်ကို ပညာရှိစွာ သုံးသပ်တော်မူကြပြီး၊ ထိုကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်အတွက် အတူတကွ ကုန်သွယ်ကြသော တိုင်းနိုင်ငံများအကြား လုံခြုံရေးနှင့် လွတ်လပ်စွာ ကူးလူးဆက်ဆံမှုတို့ တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်ဖြစ်၍၊ အဆိုပါ အဖွဲ့အစည်းနှစ်ရပ်တို့သည် အပြန်အလှန် အကျိုးစီးပွားနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများအတွက် အောက်ပါ အပိုဒ်များကို သဘောတူညီကြကြောင်း သက်ဆိုင်သူ အပေါင်းတို့ သိစေအပ်သည်။

p.1ပထမအပိုဒ်။ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိမိကိုယ်တော်တိုင်အတွက် လည်းကောင်း၊ နန်းလျာများနှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက် လည်းကောင်း၊ အဆိုပါ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီနှင့် ၎င်းတို့၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများထံသို့ ဟိုင်းကြီးကျွန်း (Island of Negrais) ကို လွတ်လပ်ပြည့်စုံစွာ ပေးသနားတော်မူသည်ဖြစ်၍၊ ၎င်းတို့သည် ယခုမှစ၍ အစဉ်ထာဝရ ငြိမ်းချမ်းအေးဆေးစွာ ပိုင်ဆိုင်ခံစားနိုင်ပြီး၊ ထိုကျွန်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အခွင့်အရေး အလုံးစုံကိုလည်း ခံစားစံစားခွင့် ရှိစေရမည်။

p.1ဒုတိယအပိုဒ်။ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိမိကိုယ်တော်တိုင်နှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက်၊ အဆိုပါ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီနှင့် ၎င်းတို့၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများထံသို့ ပုသိမ်မြစ် (Persaim River) ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး စေတီကုန်း (Pagoda Hill) နှင့် ပုသိမ်မြို့ဟောင်း (Old Town of Persaim) တို့၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်၌ ရှိသော အောက်ပါ အတိုင်းအတာပမာဏရှိသည့် မြေကွက် သို့မဟုတ် မြေနေရာတစ်ခုကိုလည်း လွတ်လပ်ပြည့်စုံစွာ ပေးသနားတော်မူသည်၊ ယင်းအတိုင်းအတာမှာ- ဝါးလုံး အလျားအနံ အစတုရန်း နှစ်ရာ ဖြစ်ပြီး ဝါးတစ်လုံးစီတွင် ၇ တောင်စီ ပါဝင်သည် (Two hundred Bamboos square, each Bamboo containing 7 Cubits)။ အဆိုပါ ပုသိမ် (Persaim) ရှိ မြေကွက် သို့မဟုတ် မြေနေရာကို အဆိုပါ ကုမ္ပဏီနှင့် ၎င်းတို့၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူတို့သည် ယခုမှစ၍ အစဉ်ထာဝရ ငြိမ်းချမ်းအေးဆေးစွာ ပိုင်ဆိုင်ခံစားနိုင်ပြီး၊ ထိုနေရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အခွင့်အရေး အလုံးစုံကိုလည်း ခံစားစံစားခွင့် ရှိစေရမည်ဖြစ်ကာ၊ ၎င်းတို့ သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆသည့်အတိုင်း ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အခြား အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရန် အပြည့်အဝ လွတ်လပ်ခွင့် ရှိစေရမည်။

p.1တတိယအပိုဒ်။ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိမိကိုယ်တော်တိုင်အတွက် လည်းကောင်း၊ နန်းလျာများနှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက် လည်းကောင်း၊ အဆိုပါ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီ၊ ၎င်းတို့၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများနှင့် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ အမှုထမ်းများထံသို့ မိမိ၏ တိုင်းနိုင်ငံတော် တစ်ခွင်လုံးတွင် မည်သည့် ကုန်စည် သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားကိုမဆို မိမိတို့ သင့်လျော်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း အဆီးအတား အနှောင့်အယှက်မရှိဘဲ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ခွင့် အပြည့်အဝနှင့် အကန့်အသတ်မဲ့ အခွင့်အရေးကို အခွန်အတုတ် သို့မဟုတ်

p.2**မည်သည့် အကောက်ခွန်မျှ ပေးဆောင်ရခြင်းမရှိဘဲ ကုန်သွယ်ခွင့်ကို လွတ်လပ်ပြည့်စုံစွာ ထပ်မံပေးသနားတော်မူသည်၊ သို့ရာတွင် ၎င်း၏ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုခုသို့ ဆိုက်ရောက်လာပြီး အထက်ပါ အခွင့်အရေးကို တောင်းဆိုသော သင်္ဘောတိုင်း၏ ကပ္ပတိန် [တပ်မှူး] သည် ထိုအခွင့်အရေးကို မခံစားမီ၊ အဆိုပါ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ကုန်စည်များသည် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အမှုထမ်းများ၏ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ ဘုရင်ခံများ၊ အကြီးအကဲများ၊ ကုန်သွယ်ရေးတာဝန်ခံများ (factors) သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်များ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော လက်မှတ်ကို တင်ပြရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သူစိမ်းများ သို့မဟုတ် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ လက်အောက်တွင် အမှန်တကယ် အမှုမထမ်းသူများ ပိုင်ဆိုင်သည့် ကုန်စည်မှန်သမျှသည် ပုံမှန်ကောက်ခံမြဲ အကောက်ခွန်များကို ပေးဆောင်ရမည်။

p.2စတုတ္ထအပိုဒ်။ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်သည် အဆိုပါ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော ကုမ္ပဏီ၊ ၎င်းတို့၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများနှင့် အမှုထမ်းများထံသို့၊ ပုံမှန်ပေးချေမြဲ လုပ်ခလစာများကို ပေးချေခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လိုသည့် မိမိ၏ လက်အောက်ခံ လက်မှုပညာသည်များ၊ လုပ်သားများ သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ် ကုန်သည်လုပ်သားများကို လွတ်လပ်စွာ ငှားရမ်းလုပ်ကိုင်စေခွင့်ကို ပေးသနားတော်မူသည်၊ ထို့ပြင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ရှေးဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းခွင်သို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရန် မိမိ၏ လက်အောက်ခံ ပြည်သူများအား လွတ်လပ်ခွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာပေးမည်ဟုလည်း ကတိပြုတော်မူသည်။

p.2ပဉ္စမအပိုဒ်။ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိမိ၏ အရာရှိများ သို့မဟုတ် လက်အောက်ခံ ပြည်သူများက အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အမှုထမ်းများအား မည်သည့်နည်းဖြင့်မဆို ကျူးကျော်ထိပါးခြင်း သို့မဟုတ် နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဤစာချုပ်တွင် ရှေ့၌ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေး အခွင့်အရေး တစ်စုံတစ်ရာကို လျှော့ချပိတ်ပင်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့ပါက၊ လျော်ကန်သင့်မြတ်စွာ တိုင်ကြားချက် ရရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက်၊ မိမိ၏ စွမ်းအားရှိသမျှ မဆိုင်းမတွပင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီနှင့် ၎င်းတို့၏ အမှုထမ်းများကို အကာအကွယ်ပေး စောင့်ရှောက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အဆိုပါ အခွင့်အရေးများကို ကျင့်သုံးခံစားရာ၌လည်း ကူညီထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု ဤစာချုပ်ဖြင့် ကတိပြုတော်မူသည်။

p.2ဆဋ္ဌမအပိုဒ်။ ယင်းသို့ ပေးသနားတော်မူသည်ကို ထောက်ထားထောက်ရှု၍၊ အဆိုပါ အမြတ်တနိုးထားအပ်သော ကုမ္ပဏီသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အဆိုပါ ဟိုင်းကြီးကျွန်း (Island of Negrais) နှင့် ပုသိမ်မြစ် (Persaim River) ကမ်းပါးပေါ်ရှိ မြေကွက် သို့မဟုတ် မြေနေရာကို အဆိုပါ ကုမ္ပဏီထံသို့ ပေးသနားတော်မူခဲ့သည့် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ မဟာမိတ် ချစ်ကြည်ရေးကို အမှတ်ရအောက်မေ့သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်၊ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်ထံသို့ ၁၂ ပေါင်ကျည် ထိုးရသောအမြောက် တစ်လက်နှင့် ကောင်းမွန်သော ယမ်းမှုန့် ပိဿာ ၂၀၀ (200 Viss) ကို နှစ်စဉ် ဆက်သပါမည်ဟု ကတိပြု၍ မိမိတို့ကိုယ်ကို တာဝန်ယူ ချည်နှောင်ထားကြသည်။

p.2သတ္တမအပိုဒ်။ အဆိုပါ သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်အတွက် လည်းကောင်း၊ အမွေဆက်ခံသူများနှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက် လည်းကောင်း၊ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်၊ ၎င်း၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံ ပြည်သူများထံသို့၊ ကိုရိုမန်ဒယ် ကမ်းရိုးတန်း (Coast of Choromandel) ပေါ်ရှိ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ၏ ဆိပ်ကမ်းများဖြစ်သော စိန့်ဂျော့ခ်ျခံတပ် (Fort St. George)၊ စိန့်ဒေးဗစ်ခံတပ် (Fort St. David)၊ ‘ဒေဝီကော့တေး’ (Deve Cotah) နှင့် ဗီဇာဂါပတမ် (Vizagapatam) ဆိပ်ကမ်းများ၌ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အိန္ဒိယ (India) ရှိ ကုမ္ပဏီ၏ အခြား မည်သည့် ဆိပ်ကမ်းများ၌ ဖြစ်စေ၊ မည်သည့် ကုန်စည် သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးအစားကိုမဆို မိမိတို့ သင့်လျော်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း အဆီးအတား အနှောင့်အယှက်မရှိဘဲ၊ မည်သည့် အခွန်အတုတ် သို့မဟုတ် အကောက်ခွန်မျှ ပေးဆောင်ရခြင်းမရှိဘဲ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ခွင့် အပြည့်အဝနှင့် အကန့်အသတ်မဲ့ အခွင့်အရေးကို အပြည့်အဝ လွတ်လပ်စွာ ပေးအပ်သည်၊ သို့ရာတွင် အဆိုပါ ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဆိုက်ရောက်လာပြီး အထက်ပါ အခွင့်အရေးကို တောင်းဆိုသော သင်္ဘောတိုင်း၏ ကပ္ပတိန် [တပ်မှူး] သည် ထိုအခွင့်အရေးကို မခံစားမီ၊ အဆိုပါ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ကုန်စည်များသည် ဘုရင်မင်းမြတ် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ လက်အောက်ခံ ပြည်သူများ၏ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ကြောင်း ဘုရင့်တံဆိပ်တော် (King's Chop) ခတ်နှိပ်ထားသော လက်မှတ်ကို တင်ပြရမည်။

p.3**အဋ္ဌမအပိုဒ်။ သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက်၊ အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် ၎င်း၏ အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအား ရေကြောင်းနှင့် ကုန်းကြောင်းတို့မှ ရန်သူအားလုံးကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ပြုလုပ်ပါမည်ဟု ကတိပြု၍ မိမိတို့ကိုယ်ကို တာဝန်ယူ ချည်နှောင်ထားကြပြီး၊ ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက် အခြေအနေအရ မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည့်အပြင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် မိမိတို့ ပိုင်နက်နယ်မြေများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းမှ အဆင်ပြေစွာ ခွဲဝေပေးနိုင်သလောက်သော စစ်တပ်အရေအတွက်နှင့် သင့်လျော်သော စစ်ဘက်သုံး ပစ္စည်းကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဖြစ်သည်၊ သို့ရာတွင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် အဆိုပါ စစ်တပ်များ မိမိ၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကာလအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ခလစာများနှင့် အခြား အသုံးစရိတ်အားလုံးကို ကျခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အသုံးပြုကုန်ဆုံးသွားမည့် စစ်ဘက်သုံး ပစ္စည်းကိရိယာ အားလုံးအတွက်လည်း ကုန်ကျစရိတ်ကို ပေးချေရမည် ဖြစ်သည်။

p.3နဝမအပိုဒ်။ အဆိုပါ သွေးစည်းညီညွတ်သော ကုမ္ပဏီသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသူများအတွက်၊ နောင်ကာလ တစ်ချိန်ချိန်တွင် ထားဝယ်မင်း (King of Tavoy) သည် အင်းဝ (Ava) နှင့် ပဲခူး (Pegu) ဘုရင်မင်းမြတ်ကို လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်တိုက်ခိုက်လာပါက၊ ၎င်းအား မည်သည့်အကြောင်းနှင့်မျှ အနည်းငယ်မျှသော အကူအညီ သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့မှုကို မပေးပါဟု ထပ်မံကတိပြုကြသည်၊ ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အင်းဝဘုရင်မင်းမြတ်၊ ၎င်း၏ တိုင်းနိုင်ငံတော်နှင့် လက်အောက်ခံ ပြည်သူများကို မိမိတို့၏ စွမ်းအားရှိသမျှ အကာအကွယ်ပေး စောင့်ရှောက်ပါမည်ဟု မိမိတို့ကိုယ်ကို တာဝန်ယူ ချည်နှောင်ထားကြသည်။ ဤစာချုပ်ကို သက်သေပြုလျက်၊ အင်းဝနှင့် ပဲခူး၏ မဟာဘုရင် အစရှိသော အလောင်းမင်းတရား (Allaum Praw) ဖြစ်သော ငါသည် ၁၇၅၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ငါ၏ တော်ဝင်တံဆိပ်တော်ကို ဤစာချုပ်၌ ခတ်နှိပ်လိုက်သည်။ “အင်းဝနှင့် ပဲခူးဘုရင်မင်းမြတ်၏ တော်ဝင်တံဆိပ်တော်” [တံဆိပ်တုံး]